Communicatieplein.nl

Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

Huidig dossier: Overheidsnetwerken U bevindt zich op: Home Onderwerpen Wie doet wat Overheidsnetwerken Netwerkbijeenkomsten

Netwerkbijeenkomst 13 oktober 2008 te Utrecht

'Vertrouwen in de overheid'

In het kader van het programma 'samenwerken met medeoverheden' kwamen zo'n 40 collega's van Rijk, provincies en gemeenten bij elkaar om te praten over het onderwerp vertrouwen in de overheid.

Niet te vertrouwen?

Wat maakt dat personen, diensten en organisaties wel of niet worden vertrouwd? En wat zijn voor de communicatieprofessie kansrijke interventiemomenten in een context waarin regelmatig vertrouwen op de proef wordt gesteld? Guido Rijnja, kennisadviseur bij de Academie voor Overheidscommunicatie, pleitte er voor om kritiek te honoreren, om dilemma's te benoemen en vooral ook om handelingen daaraan te verbinden. Want, "de overheid 'geniet' alleen vertrouwen als ze vroegtijdig, transparant, dilemma's benoemt en leert aan te sluiten op constructieve ontevredenheid", aldus Rijnja.

Zoals de waard is…

Martijn van der Steen, onderzoeker bij de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur, bevestigde Rijnja's visie. Want, zo zei hij: "Regels zijn er meestal niet voor niets, maar hebben hun achtergrond in bijvoorbeeld waarden en doelstellingen rondom veiligheid, milieu etc. Tegelijkertijd kennen regels niet alleen lasten, maar ook baten." De afgelopen jaren is geprobeerd de regeldruk te verminderen. Nu is een meer fundamentele aanpak nodig, waarbij er uit wordt gegaan van en gestuurd op vertrouwen. Er zijn hierbij negen kernprincipes:

  • Uitgaan van vertrouwen, maar strenge sancties als vertrouwen wordt beschaamd.
  • Proportionaliteit: niet met een mug op een olifant schieten.
  • Hou sturing zo simpel mogelijk.
  • Leer leven met aanvaardbare risico's.
  • Herstel de balans tussen generiek (waarbij veel actoren de 'dupe' worden van overheidsoptreden) en specifiek beleid.
  • Neem een 'time out' na incidenten in plaats van direct nieuwe regels in te voeren.
  • Maak gebruik van productieve marktmechanismen om gedrag ten behoeve van de boring van waarden veilig te stellen.
  • Experimenteer of regels (nog) nodig zijn.

Deze nieuwe sturingsfilosofie moet vooral ook in de praktijk, bijvoorbeeld door hiervoor in experimenten te oefenen, verder gestalte krijgen.

Meer vertrouwen geven

Over deze experimenten in het geven van vertrouwen vertelde Sabine van Pesch, beleidsmedewerker bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, programma Administratieve lastenverlichting burgers. Volgens een oude wijsheid moet je vertrouwen géven om het te krijgen. Dat geldt zeker voor de overheid. Niet voor niets luidt een van de knelpunten in het programma Last van de overheid: 'Meer vertrouwen geven'. Maar wat betekent vertrouwen geven? Hoe doe je het en wat levert het op? Elf gemeenten pionieren er het komende jaar mee in de praktijk. Voorbeelden van meer vertrouwen geven kan door:

  • Vraagsturing (bijvoorbeeld verstrekking WMO-hulpmiddelen zonder indicatie).
  • Bejegening: 'ja, mits' i.p.v. 'nee, tenzij' (bijvoorbeeld soepele hantering van bijstandsbeleid).
  • Zelfsturing (bijvoorbeeld vrij besteedbare buurtbudgetten).
  • Horizontaal toezicht, zelfcorrigerend vermogen vergroten (bijvoorbeeld burgers, bestuur of raad vertrouwen in hun oordeel).

Jos Holtus, senior beleidsadviseur bij het Ministerie van Financiën, Directoraat-Generaal van de Rijksbegroting, was het eens met deze andere manier van denken. Holtus: "95% leeft de regels netjes na. Maar al ons overheidshandelen is gericht op die laatste 5%. Er is veel wantrouwen, de wetgeving bestaat voornamelijk uit 'verboden'. Daar moet verandering in komen."

Meer informatie

Foto van spreker en bezoekers op netwerkbijeenkomst 'Vertrouwen in de overheid'