Huidig dossier: Platform (RVD-Communicatiereeks) U bevindt zich op: Home › Onderwerpen › Visie en opinie › Platform (RVD-Communicatiereeks)
Platform 4, 2005
De roep om effectiviteit en publieke verantwoording van de overheid verschuift de aandacht naar uitvoering en handhaving. Wat kan communicatie hierin betekenen?
Een efficiënte en effectieve uitvoering van beleid komt steeds meer in de belangstelling te staan. In Platform 4 verkennen we de communicatieve dilemma's, die deze ontwikkeling met zich meebrengt.
De roep om verantwoording door de overheid neemt toe: is beleid wel effectief? Worden problemen opgelost? De uitvoering van beleid krijgt zo steeds meer nadruk. Daar moet beleid zich bewijzen, dan pas komen de resultaten. Of blijven ze uit... De aandacht voor effectieve én efficiente uitvoering zet de verhoudingen op scherp. Allereerst tussen overheid en maatschappij. Burgers, organisaties en ondernemers verwachten een goede dienstverlening. Dit leidt tot een flinke professionaliseringsslag bij uitvoeringsorganisaties en toezichtsinstanties. Zij investeren in efficiente bedrijfsvoering en een goede dienstverlening. Met als doel: burgers en organisaties motiveren de regels na te leven, gegevens aan te leveren, in beweging te komen. Uiteindelijk is niet de overheid de uitvoerder van beleid, maar zijn de burgers de belangrijkste uitvoerders.
Ook binnen de publieke sector staan de verhoudingen ter discussie. Goed uitvoerbaar beleid begint immers al in de beleidsformulering. Het is een veelbesproken thema; de verhouding tussen beleid, uitvoering en handhaving. De scheiding van overheidstaken vraagt allereerst om goede, geformaliseerde samenwerking en een goede uitwisseling van ervaring en informatie. Daarnaast klinkt de roep om meer ruimte voor de professionaliteit van de uitvoerders; meer ruimte om de uitvoering van en handhaving van regels zelf vorm te geven. Beleidsmakers zien zichzelf steeds vaker als facilitator van andermans initiatief, in plaats van degene die voorschrijft wat er op welke manier moet gebeuren.
Hier doemt een dilemma op, dat zich op beide niveaus manifesteert; het dillema tussen ruimte geven en loslaten enerzijds, en de noodzaak tot controle en aansturing anderzijds. Het is de spagaat tussen terugtreden en loslaten. Het is het dilemma tussen ruimte voor uitvoering en een strenge administratieve controle op de resultaten. Deze spanningen wordt het best voelbaar onder hoogspanning; dan ontstaat al snel de neiging de zaken weer vanuit het Haagse te willen regelen; niets loslaten! Ook op straat laat deze spanning zich voelen. Burgers willen geen last hebben van de overheid, maar eisen daadkrachtig optreden als er iets misgaat. Deze vraagstukken leiden bij beleidsdepartementen tot een bezinning op de eigen rol.
De ontwikkelingen in de relatie tussen beleid en uitvoering brengen een
aantal communicatieve vraagstukken met zich mee:
Positionering:
Waarop wil de overheid afgerekend worden? Hoe communiceer je over de
resultaten van overheidsbeleid - of over het uitblijven daarvan? En welke rol
speelt een positief imago van de overheidsinstantie bij het stimuleren van
naleving van regels?
Rolverdeling:
Hoe maak je de wisselende rollen en verantwoordelijkheden duidelijk? Aan
partners, maar ook aan burgers? Is het erg dat maar weinigen weten dat het
UWV het beleid van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
uitvoert?
Beleidsinstrumentarium:
Hoe krijg je anderen - bedrijven, burgers - zover dat ze het gewenste
gedrag gaan vertonen, regels naleven, kansen pakken? Is communicatie een
krachtig instrument, naast instrumenten als controle en sancties? Hoe kan
communicatie worden ingezet bij uitvoering en handhaving?
Deze vierde editie van Platform verkent de rol van communicatie in de uitvoering van beleid. Deze rol is in ontwikkeling; dé oplossing bestaat niet. Platform wil de facetten van deze ontwikkeling schetsen, en geeft inzicht in een aantal voorbeelden uit de praktijk.
Platform bestaat uit drie delen: CASUS, DEBAT en PRAKTIJK.
U kunt de uitgave bestellen via de website van de Sdu.