U bevindt zich op: Home › Begrippenlijst › R

‹ Terug naar Begrippenlijst

Representativiteit

Wanneer een steekproef representatief is, wil dat zeggen dat de steekproef een zo goed mogelijk beeld geeft van de populatie. De steekproef is representatief voor de gehele populatie wanneer de resultaten uit de steekproef generaliseerbaar zijn naar de gehele populatie. De populatie is bijvoorbeeld ‘het Nederlands publiek’ of een specifieke doelgroep zoals ‘vrouwen die roken’. 

Een steekproef is representatief als aan twee voorwaarden is voldaan: 

• De steekproef moet a-select zijn. Dit wil zeggen dat de mensen die deel uitmaken van de steekproef, willekeurig zijn gekozen. Iedere persoon heeft dus een even grote kans om opgenomen te worden in de steekproef. 
• De steekproef moet voldoende groot zijn. Dit wil zeggen dat de steekproef zo groot moet zijn, dat mensen met een zeer extreme mening of gedrag die in de steekproef zijn opgenomen, het gemiddelde niet kunnen vertekenen. 
  Voorbeeld:
  Naarmate een steekproef groter is, kunnen extreme meningen of gedragingen van een enkeling niet het algemene beeld gaan bepalen omdat de meningen worden uitgemiddeld over een hele grote groep. Bij de vraag ‘hoeveel zakken chips eet u per week’ kunnen er één of twee personen zijn die 10 zakken per week eten. Wanneer onze totale steekproef bestaat uit 10 personen zullen deze extremen het gemiddelde sterk beïnvloeden. Wanneer de steekproef daarentegen bestaat uit 1000 mensen, hebben deze extremen een zeer geringe invloed op het gemiddelde.  

Bruto en netto steekproef
Wanneer gesproken wordt over steekproeven, maken we een onderscheid tussen de bruto en netto steekproef. De bruto steekproef bestaat uit mensen die we voor het onderzoek benaderen. De netto steekproef bestaat uit mensen die daadwerkelijk aan het onderzoek deelnemen. 
Het is belangrijk te checken of de netto steekproef qua kenmerken overeen stemt met de kenmerken van de populatie (denk hierbij bijvoorbeeld aan de verdeling naar socio-demografische kenmerken, zoals opleiding, leeftijd, geslacht, sociale klasse). Indien de netto steekproef op relevante kenmerken afwijkt van de populatie, is de steekproef niet meer representatief voor de populatie. Dit is van belang bij de interpretatie van de uitkomsten van het onderzoek. 

Het verschil tussen de bruto en netto steekproef wordt veroorzaakt door non-respons. De non-respons bestaat uit de totale groep mensen die tijdens het afnemen van het onderzoek niet thuis zijn, door ziekte verhinderd zijn, inmiddels verhuisd zijn of niet aan het onderzoek deel willen nemen (selectieve respons).